"Een gewaarschuwde werknemer telt voor twee"

De reikwijdte van de zorgplicht van een goede werkgever  

Op de Antillen en Aruba, waar het regelmatig voorkomt dat werknemers voor hun baan naar de Boven- of Benedenwindse eilanden dan wel naar het buitenland moeten afreizen, moeten werkgevers, althans de ‘goede werkgevers’, bewust zijn van het feit dat indien de werknemer gedurende zijn business trip, al dan niet tijdens de uitoefening van de werkzaamheden, iets overkomt, het ‘goed werkgeverschap’ eist dat de werkgever bepaalde maatregelen, waaronder het effectief waarschuwen van de werknemer, had moeten treffen ter voorkoming van een dergelijk ongeval dan wel ter beperking van de door het ongeval veroorzaakte schade. De werknemer is tijdens zijn business trip op een ander eiland/land aldus niet helemaal arbeidsrechtelijk onbeschermd.

Recentelijk is in enkele uitspraken de reikwijdte van het zogeheten ‘goed werkgeverschap’ ter sprake gekomen, die voor lokale werkgevers wellicht interessant kan zijn. Uit de uitspraken is gebleken dat ook al is de werknemer, die zich op een ander eiland/land bevindt, gedurende zijn business trip niet bezig met de overeengekomen werkzaamheden, het goed werkgeverschap met zich meebrengt dat de werknemer zelfs dan wordt beschermd.

In het onderhavige artikel zal het goed werkgeverschap in het licht van de desbetreffende uitspraken worden behandeld.

Goed werkgeverschap in het algemeen

Het ‘goed werkgeverschap’ wordt in het Burgerlijk Wetboek van de Nederlandse Antillen gedefinieerd als volgt: De werkgever is in het algemeen verplicht al datgene te doen en na te laten, wat een goed werkgever in gelijke omstandigheden behoort te doen en na te laten.” 

Voormeld artikel behelst een algemene regel die op zowel de werkgever als de werknemer van toepassing is en die hun wederzijdse verplichtingen nader bepaalt. Logischerwijs berusten op de werkgever meer wettelijke, in het belang van de werknemer geschreven, verplichtingen, nu hij degene is die de arbeidsorganisatie bepaalt en instandhoudt. 

Naarmate de rechten en verplichtingen van partijen gedetailleerder in de wet, arbeidsovereenkomst of collectieve arbeidsovereenkomst zijn geregeld, zal er minder aanleiding zijn voor toepassing van het goed werknemerschap. Wel kan het goed werkgeverschap volgens de geldende literatuur en jurisprudentie worden gebruikt om een lacune in de arbeidsovereenkomst bij te vullen. 

Goed werkgeverschap uitgebreid

Uit recente jurisprudentie is gebleken dat in het kader van het goed werkgeverschap het afsluiten van een verzekering die dekking biedt voor risico’s waaraan werknemers worden blootgesteld, noodzakelijk is. Ter adstructie van het vorenstaande volgen een aantal voorbeelden. 

Tijdens de wachttijd tussen de heen- en terugvlucht tussen Nederland en Ivoorkust krijgt een piloot, op het moment dat hij met zijn vriendin in een taxi onderweg is naar een restaurant, een ongeval en loopt daarbij zwaar lichamelijk lestel op.  Geoordeeld is dat de wachttijd niet als privé tijd kan worden aangemerkt, nu de wachttijd een zodanige samenhang heeft met de door de piloot verrichte werkzaamheden dat ook gedurende de wachttijd de uit het goed werkgeverschap voortvloeiende verplichtingen voor de werkgever bestaan. De werkgever werd aansprakelijk geacht voor de door de werknemer geleden schade, nu de verplichtingen op grond van het goed werkgeverschap waren geschonden. 

Bij het fietsen naar de woning van hulpbehoevenden, waar de verzorgingshulp/werkneemster werkzaamheden verrichte, is de werkneemster door gladheid van haar fiets gevallen, waarbij zij een dubbele fractuur van haar scheenbeen heeft opgelopen. De werkneemster heeft de werkgever aansprakelijk gesteld voor de door haar gedurende de werktijd geleden schade. Het verweer van de werkgever tegen de vordering van de werknemer kwam erop neer dat binnen zijn organisatie een procedure wordt gehanteerd die aangeeft op welke wijze werknemers bij slechte weersomstandigheden dienen te handelen, namelijk advies vragen aan een leidinggevende, een taxi nemen of de patiënt afbellen. Naar het oordeel van de rechter heeft de werkgever niet specifiek genoeg gewaarschuwd tegen het risico van niet extreme, maar plaatselijk optredende gladheid en heeft de werkgever een niet adequate verzekering afgesloten, nu de verzekeraar geen aansprakelijkheid bleek te erkennen. 

Gedurende haar verblijf in Cuba, is een stewardess met enkele collega’s van een restaurant teruggelopen naar het hotel. Daarbij is de gezagvoerder in een geparkeerd staand golfkarretje gestapt, die vervolgens is gaan rijden en de stewardess heeft aangereden die daardoor schade heeft geleden (kuitbeen en scheenbeen gebroken). De stewardess spreekt haar werkgever en de gezagvoerder aan voor de door haar geleden schade. De rechtbank heeft de werkgever, wegens strijd met het goed werkgeverschap, aansprakelijk geacht voor de door de stewardess geleden schade en heeft overwogen dat de werkgever de stewardess ten onrechte niet heeft gewaarschuwd voor de mogelijke (financiële) risico’s die tijdens een verblijf in het buitenland bestaan voor werknemers. Evenmin heeft de werkgever de stewardess geadviseerd om een ongevallenverzekering af te sluiten.  

In bovenvermelde voorbeelden had de werkgever volgens de desbetreffende gerechtelijke instantie op grond van het goed werkgeverschap de schade van de desbetreffende werknemer moeten vergoeden omdat hij: 

• de werknemer effectief had moeten waarschuwen voor mogelijke risico’s en de gevolgen daarvan en
• de risico’s tot een minimum had moeten terugbrengen en
• een adequate verzekering, bijvoorbeeld een ongevallenverzekering, had moeten afsluiten die dekking bood voor risico’s die in de uitspraken aan de orde waren geweest of de werknemer voldoende had moeten attenderen op het afsluiten van een dergelijke verzekering.

Vermeldenswaardig is dat bij de beoordeling van de vraag of de werkgever zich als een goed werkgever heeft gedragen, alle bijzondere omstandigheden van het geval, waaronder de ervaring van de werknemer in de desbetreffende functie, de feiten van algemene bekendheid en de door de werkgever afgesloten verzekeringen, in aanmerking moeten worden genomen. Aldus beoogt het goed werkgeverschap geen absolute waarborg te scheppen tegen door een werknemer geleden schade. 

Conclusie

Gelet op de recente trend in de jurisprudentie, is het afsluiten van een verzekering die dekking biedt voor risico’s waaraan werknemers worden blootgesteld, aldus noodzakelijk. Het is duidelijk dat het vorenstaande, behalve voor de werknemers, ook voor de verzekeringsmaatschappijen zeer positief nieuws is. Uiteraard impliceert deze trend niet dat de werknemer risicoverhogend gedrag mag vertonen dan wel zich bewust roekeloos mag gedragen. Derhalve zal mijn persoon zich wanneer ik voor een business trip op bijvoorbeeld Aruba zit, in het kader van het goed werknemerschap, conform de geldende (verkeers)regels van mijn hotel naar een restaurant begeven.

Geraadpleegde jurisprudentie en literatuur:  

• W.C.L. van der Grinten, Arbeidsovereenkomstenrecht, Kluwer, Deventer 2002.
• Gerechtshof Arnhem 18 april 2006, JAR 2006/135.
• Hoge Raad 18 maart 2005, JAR 2005/100.
• Rechtbank Alkmaar 25 januari 2006, JAR 2006/43.

Voor meer informatie:

Small Murray Scheper, advocaten
Rozenweg nummer 4
Mahaai, Curaçao
Telefoonnummer: 738 02 80
Fax nummer: 738 02 81

<< Terug