Mijn N.V. krijgt teveel schulden; Kan ik de vennootschap opheffen?

Een ondernemer benaderde mij met de navolgende vraag:
"Sinds tien jaren heb ik een naamloze vennootschap met activiteiten in de im- en export branche. Ik ben directeur en enig aandeelhouder van deze N.V. Vanwege de verslechterde economische situatie en het verlies van twee grote klanten, van wie het grootste deel van de omzet afkomstig was, lijdt mijn N.V. steeds meer verlies en beginnen de schulden op te lopen. Kan ik mijn N.V. opheffen?"

Naar aanleiding van deze vraag zal ik in het navolgende de wijzen van beëindiging behandelen van een naamloze vennootschap (hetzelfde geldt voor andere rechtspersonen, maar in het hiernavolgende zal enkel gesproken worden over de naamloze vennootschap; N.V.) en aan de hand van die mogelijkheden de bovenstaande vraag beantwoorden. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen beëindiging door (de organen van) de vennootschap zelf (vrijwillige ontbinding) en beëindiging door en op verzoek van anderen (onvrijwillige ontbinding).

• Ontbinding door de rechter op verzoek van een belanghebbende of het Openbaar Ministerie

In bepaalde in de wet geregelde gevallen kan de rechter op verzoek van een belanghebbende of het Openbaar Ministerie een N.V. ontbinden (onvrijwillige ontbinding) om onder andere de navolgende redenen:

wanneer het doel of de activiteiten van de N.V. geheel of gedeeltelijk in strijd zijn met de goede zeden, de openbare orde, de wet of de statuten;
wanneer de oprichtingshandeling ernstige gebreken vertoont;
wanneer de statuten in strijd zijn met de wet;
wanneer er sprake is van een geval van ontstentenis van alle bestuurders, en niet in een tijdelijk bestuur is voorzien.

wanneer niet ten minste één aandeel met volledig stemrecht dat deelt in de winst, wordt gehouden door een ander dan de vennootschap zelf.
De rechter zal niet tot ontbinding overgaan zonder de N.V. in de gelegenheid te stellen de redenen voor ontbinding weg te nemen. Indien de rechter overgaat tot ontbinding zal hij daarbij ook een curator benoemd die de boedel van de N.V. moet vereffenen en een rechter-commissaris aanwijzen die toezicht zal houden op de vereffening.

• Ontbinding door de rechter op verzoek van de Kamer van Koophandel

De Kamer van Koophandel (KvK) kan een verzoek tot ontbinding van een N.V. bij de rechter indienen (onvrijwillige ontbinding), wanneer:

de rechtspersoon, ondanks aanmaning, het voor zijn inschrijving in het handelsregister of voor de inschrijving van een aan hem toebehorende onderneming verschuldigde bedrag niet heeft voldaan gedurende tenminste een jaar na de datum waarvoor hij dat bedrag had moeten voldoen; er gedurende ten minste 6 maanden geen bestuurders van de rechtspersoon in het register staan ingeschreven, terwijl ook geen opgaaf tot inschrijving is gedaan, de bestuurders zijn overleden, of de bestuurders gedurende zes maanden niet bereikbaar zijn gebleken.

• Andere wijzen van ontbinding: Ontbinding krachtens een besluit van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) van de N.V.

Een N.V. kan beëindigd worden door ontbinding krachtens een besluit van de AVA tot ontbinding (vrijwillige ontbinding). Dit kan enkel indien er genoeg baten zijn om eventuele crediteuren te voldoen. Als de N.V. derhalve meer schulden dan vorderingen heeft, is deze wijze van ontbinding niet mogelijk.

Na ontbinding dient het vermogen van de onderneming te worden vereffend. De vereffenaar (dit kan bijvoorbeeld de aanvankelijke directeur van de N.V. zijn, maar ook een ander aangewezen persoon) gaat de rechten van de onderneming geldend maken, activa verkopen, contracten afwikkelen en schulden voldoen. Als alsnog blijkt dat er niet voldoende baten zijn, zal de vereffenaar alsnog het faillissement dienen aan te vragen.

• Andere wijzen van ontbinding: Ontbinding door faillissement

Indien de N.V. niet voldoende baten heeft om alle crediteuren te voldoen, dient het faillissement te worden gevraagd aan de rechter. Dit dient in beginsel door de directeur van de N.V. te gebeuren (vrijwillige ontbinding). Ook is het mogelijk dat crediteuren die onbetaald worden gelaten (indien er meerdere vorderingen zijn op de N.V.) het faillissement aanvragen (onvrijwillige ontbinding). Ook hier geldt dat bij de uitspraak van de rechter over het intreden van het faillissement er een curator wordt benoemd die de boedel van de N.V. moet vereffenen en een rechter-commissaris wordt aangewezen die toezicht zal houden op de vereffening.
In het voorgaande is het woord 'opheffen' (van de vraagstelling) niet ter sprake gekomen. Dit komt omdat 'opheffen' geen wijze van beëindiging van een rechtspersoon betreft. Het woord komt wel regelmatig voor in het Handelsregister van de KvK. Als het Handelsregister aangeeft dat een bepaalde N.V. is 'opgeheven' betekent dit enkel dat die vennootschap is uitgeschreven uit het Handelsregister. De enkele uitschrijving uit het Handelsregister is echter niet voldoende om de N.V. te laten beëindigen. Zoals aangegeven, kan een N.V. enkel beëindigd worden op de hiervoor behandelde wijzen van ontbinding ('vrijwillig' of 'onvrijwillig').

De enige keuze die de ondernemer in deze derhalve heeft om zijn N.V. te beëindigen is het aanvragen van faillissement. Immers, de andere mogelijkheid tot 'vrijwillige' ontbinding, de ontbinding door een AVA-besluit, is geen optie, omdat de ondernemer heeft aangegeven dat de N.V. verlies lijdt. Er zullen derhalve niet voldoende baten zijn om de crediteuren te voldoen.
Bij iedere wijze van ontbinding kan tenslotte de vraag aan de orde komen of de directeur van de N.V. (of in bepaalde gevallen een aandeelhouder of commissaris) verwijten treffen in het kader van de noodzaak tot beëindiging van de N.V. Aansprakelijkheid kan niet zomaar worden aangenomen; er moet voldaan zijn aan bepaalde (zware) voorwaarden. Hieraan is reeds uitgebreid aandacht besteed in eerdere edities, zodat ik daar niet verder op inga in dit kader (zie bijvoorbeeld editie februari 2006).

Heeft u vragen over het voorgaande danwel andere vragen over uw onderneming? Neemt u dan vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie.

Small Murray Scheper, advocaten
Rozenweg nummer 4
Mahaai, Curaçao
Telefoonnummer: 738 02 80
Fax nummer: 738 02 81
Email: vdgriek@sms-advocaten.com

<< Terug