Vragen van een ondernemer (II):
"Kunnen mijn medeaandeelhouders mij ontslaan?"

In de editie van december 2006 verscheen deel I van "Vragen van een ondernemer" met de vragen over de inspraakmogelijkheden van een aandeelhouder met een kleiner aandelenpakket. In die editie is aangegeven dat uit vragen van ondernemers die mij worden gesteld blijkt, dat regelmatig door ondernemers niet de situatie van bestuurder (directeur) wordt gescheiden van de situatie van aandeelhouder. Ik gaf daarbij aan aan de hand van vragen van een ondernemer dat een persoon zowel bestuurder kan zijn als aandeelhouder van hetzelfde bedrijf, maar dat bij zijn functie van bestuurder andere rechten en plichten behoren dan bij zijn functie als aandeelhouder en dat het cruciaal is dit verschil in het achterhoofd te houden om geen problemen te creeren.
 
In deze editie worden de vragen behandeld betreffende de mogelijkheid van het ontslag van de derde, alsmede de vraag betreffende de plicht aandelen over te dragen bij ontslag, aan de hand van de volgende citaten.
 
"De accountant zei dat in de gekozen constructie mijn vrienden mij wel konden ontslaan maar ik niet één van hen zou kunnen ontslaan." en "Als ik zorg dat ik in het bestuur blijf en mijn partners geen absolute macht geef, dan kunnen ze mij niet ontslaan?" 

Ook hier moeten weer de hoedanigheid van aandeelhouder en de hoedanigheid van bestuurder van elkaar worden gescheiden. Het zijn de aandeelhouders in de AVA die een bestuurder kunnen ontslaan. Uiteraard kan een aandeelhouder ook bestuurder zijn en kan die dan in de hoedanigheid van bestuurder worden ontslagen. In principe kan de AVA te allen tijde een bestuurder ontslaan, al moeten daar in principe wel gronden voor zijn en moet een en ander ook hier redelijk en billijk blijven. Ook is de mogelijkheid daartoe afhankelijk van wat in de statuten staat en van andere afspraken (bijvoorbeeld neergelegd in een aandeelhoudersovereenkomst). Het citaat over de accountant lijkt te impliceren dat de twee aandeelhouders (stem)afspraken hebben gemaakt over het tegengaan van het eigen ontslag als bestuurder en het mogelijk maken van het ontslag van de derde. Uiteraard lijkt dit op het eerste gezicht wel in strijd te zijn met de redelijkheid en billijkheid. En beslissingen die in strijd met de redelijkheid en billijkheid zijn genomen kunnen door die (minderheids)aandeelhouder worden vernietigd. Maar hij zal wel het bewijs van de onredelijkheid moeten leveren en het bewijzen dat in strijd is gehandeld met de redelijkheid en billijkheid zal meestal zeer moeilijk zijn. Immers, indien de twee andere aandeelhouders voldoende gronden naar voren hebben gebracht op basis waarvan zij vinden dat de derde aandeelhouder niet meer kan aanblijven als bestuurder van de vennootschap, zal het bewijs van onredelijkheid moeilijk te leveren zijn, terwijl het een stuk makkelijker wordt indien de derde aandeelhouder het bewijs kan leveren dat de twee andere aandeelhouders beschikken over een aandeelhoudersovereenkomst waar letterlijk in staat dat de ene aandeelhouder móet meestemmen als de andere aandeelhouder voorstelt de derde aandeelhouder te ontslaan als bestuurder. Zoals ik heb aangegeven ziet het ontslag enkel op de functie van bestuurder. De positie als aandeelhouder wordt hierbij in principe niet aangetast. Het probleem van het moeten onderscheiden van de verschillende hoedanigheden kan worden opgelost door te kiezen voor (omzetting in) een aandeelhoudersbestuurde vennootschap; zie daarvoor de editie van juni 2006.

"Als de partners mij toch ontslaan, voor welk bedrag moet ik dan mijn aandelen afstaan aan de andere aandeelhouders?" 
Allereerst merk ik op dat door de ondernemer wordt aangenomen dat hij bij ontslag als bestuurder 'wegmoet' als aandeelhouder en dat hij dus zijn aandelen moet afstaan. De hoofdregel is echter dat een aandeelhouder niet 'weghoeft' bij ontslag als bestuurder. Immers, de hoedanigheden zijn gescheiden. De aandeelhouder is dan ook in eerste instantie niet verplicht zijn aandelen af te staan. Maar er kunnen natuurlijk wel afspraken over gemaakt zijn die afwijken van deze hoofdregel. De statuten zouden dit kunnen bepalen, maar ook bijvoorbeeld een aandeelhoudersovereenkomst, waarin meer concrete afspraken tussen aandeelhouders kunnen zijn gemaakt, kan dit bepalen.
 
Indien dus in de statuten of bijvoorbeeld aandeelhoudersovereenkomst is bepaald dat een aandeelhouder bij ontslag als bestuurder zijn positie als aandeelhouder moet opgeven en dus zijn aandelen moet overdragen, dan is daarmee nog niet duidelijk aan wie die aandelen moeten worden overgedragen. Ook dat moet zijn bepaald in de documenten. Vermoedelijk zullen dit de andere aandeelhouders zijn, maar zonder uitdrukkelijke bepaling kan de plicht niet ontstaan voor de derde aandeelhouder (tenzij de derde aandeelhouder slechts 5% van de aandelen in handen heeft zodat de andere aandeelhouders hem tot overdracht kunnen dwingen, maar dat doet hier niet ter zake; hierover heb ik geschreven in de editie van november 2006).  
Als dan al vaststaat dat de aandeelhouder zijn aandelen moet overdragen bij ontslag als bestuurder dient nog bepaald te worden 'voor welk bedrag' de aandelen moeten worden overgedragen. De waarde van aandelen kan op verschillende manieren worden gewaardeerd. De procedure van waardering kan in de documenten (statuten, aandeelhoudersovereenkomst, et cetera) zijn opgenomen. Bij gebrek daaraan zullen de aandeelhouders daarover overeenstemming moeten bereiken. Een onafhankelijke deskundige kan daarvoor aangetrokken worden die de waarde van de aandelen bepaalt tegen welke de aandelen kunnen worden overgenomen.

Ook in deze editie herhaal ik dat het beter is om te voorkomen dan te genezen. Zorg dat je weet met welke personen je in zee gaat, welke belangen ze hebben en wie hun medestanders zijn. Zorg ook dat alle belangrijke zaken en mogelijke situaties geregeld zijn in op maat gesneden documenten, zoals statuten, aandeelhoudersovereenkomsten, management overeenkomsten, et cetera, waarbij bijvoorbeeld de enige gronden worden opgenomen op basis waarvan een bestuurder kan worden ontslagen, en de procedures die gevolgd moeten worden voordat een bestuurder kan worden ontslagen. Het is in dit kader nog van belang om op te merken dat onder het nieuwe vennootschapsrecht sinds 01 april 2004 een bestuurder die wordt aangesteld geen arbeidsverhouding meer heeft met de vennootschap. Indien de AVA of de bestuurder zelf derhalve toch (delen van) het arbeidsrecht willen toepassen, zal dit uitdrukkelijk moeten worden overeengekomen, het liefst schriftelijk. Met deze hoofdzakelijk contractuele waarborgen kunnen zoveel mogelijk problemen worden voorkomen en de voortgang van de onderneming en de belangen van de verschillende betrokkenen zo min mogelijk geschaad. 

Heeft u vragen hierover of wilt u de documentatie van uw vennootschap op orde stellen om de gezonde voortgang van uw onderneming te verzekeren? Neemt u dan vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie.

Small Murray Scheper, advocaten
Rozenweg nummer 4
Mahaai, Curaçao
Telefoonnummer: 738 02 80
Fax nummer: 738 02 81
Email: vdgriek@sms-advocaten.com

<< Terug